Susan kurtulur hadisi üzerine kısa bir sohbet edelim istiyorum. Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v)’in söylediği iddia edilen bu söz Tirmizi’de sahih hadis olarak geçmektedir. Ki sahih olmasa bile oldukça doğru bir söz. Önce hadisin nerede geçtiğine dair kaynakları vererek başlayalım.
Susan kurtulur
Hz. Muhammed (Tirmizî, Kıyamet, 50/2501; Darimi, Rikak, 5)
Şimdi devam edebiliriz. Gerçekten de Kur’an-ı Kerim‘i okuduğumuzda peygamber böyle bir şey demese bile müslümanlar akıllarını kullanarak bu sonuca varabilirler. Zira kutsal kitabın çok büyük bir kısmı ahlak ile ilgili. Üstelik anlatılan emir ve yasakları incelediğimizde de birçok günahın dil ile işlendiğini bize gösteriyor. Elbette burada tam bir liste halinde dil ile işlenen günahları yazmayacağım. Fakat en bilinenleri yazmadan da edemem. Şimdi ayetlerle beraber görelim.
Yalan Söylemek
- “Yalan uyduranlar, ancak Allah’ın ayetlerine inanmayanlardır. İşte onlar, yalancıların ta kendileridir.”
(Nahl, 16:105)
Dedikodu ve Gıybet
- “Ey iman edenler! Zandan çok sakının. Zira bazı zanlar günahtır. Birbirinizin gizli yönlerini araştırmayın ve biriniz diğerinizi gıybet etmesin. Hanginiz ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır? İşte bundan tiksindiniz!”
(Hucurat, 49:12)
İftira Atmak
- “Kim bir hata veya günah işler de sonra suçu bir masumun üzerine atarsa, şüphesiz büyük bir iftira ve apaçık bir günah yüklenmiş olur.”
(Nisa, 4:112)
Küfür ve Hakaret
- “Onlara incitici söz söylemeyin; onları azarlamayın ve onlara güzel söz söyleyin.”
(İsra, 17:23)
Boş ve Gereksiz Konuşmalar
- “Onlar ki, boş ve yararsız sözlerden yüz çevirirler.”
(Müminun, 23:3)
Alay Etmek ve Aşağılamak
- “Ey iman edenler! Bir topluluk, başka bir topluluğu alaya almasın. Belki de onlar, kendilerinden daha iyidir. Kadınlar da başka kadınları alaya almasın. Belki onlar da kendilerinden daha iyidir.”
(Hucurat, 49:11)
Söz Taşımak (Nemime)
- “Söz taşıyıp duran, iyiliği engelleyen ve saldırganlıkta bulunan kimseye yazıklar olsun!”
(Kalem, 68:11)
Yeminleri Bozmak
- Yeminlerinizi bile bile bozmayın.”
(Nahl, 16:91)
Yalancı Şahitlik
- “Yalan yere şahitlikten kaçının.”
(Hac, 22:30)
İnsanları Kötü Sözlerle Ayıplamak
- “Vay haline her türlü ayıplayıp alay eden kişinin!”
(Hümeze, 104:1)
Bu ayetler, dilin doğru kullanılması gerektiğini ve insanları dil ile yapılan kötülüklerden sakındırmayı vurgular. Gördüğünüz gibi yukarıda sadece 10 adet ayet örneği vermeme rağmen eminim ki bu sayıyı arttırabiliriz. Mesela güzel konuşmamak, hakaret etmek, küfür etmek gibi şeyler de eklenebilir.
Bu konu özelinde daha fazla detaylı bilgi almak isterseniz İmam Gazalinin Dilin Afetleri kitabında okumanızı tavsiye ederim.